หลักการสอนตามแนวคิดของนักจิตวิทยาพฤติกรรมนิยม เป็นแนวคิดที่เกิดจากความเชื่อที่ว่า การเรียนรู้ของมนุษย์เป็นวิธีการทางวิทยาศาสตร์ สามารถสังเกตและวัดได้จากพฤติกรรมภายนอก โดยเชื่อมโยงระหว่างสิ่งเร้าและการตอบสนอง การจัดการเรียนรู้จึงจำเป็นต้องมีทั้งประสบการณ์หรือสิ่งแวดล้อมภายนอกและการกระทำซ้ำ ๆ จนกลายเป็นพฤติกรรมอัตโนมัติ ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งทฤษฎีที่นำมาช่วยแก้ปัญหาในด้านการศึกษา และส่งเสริมการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

องค์ประกอบของการเรียนรู้ตามทฤษฎีพฤติกรรมนิยม

ทฤษฎีพฤติกรรมนิยมมีองค์ประกอบของการเรียนรู้ทั้งหมด 4 ประการ ดังต่อไปนี้

1. Drive แรงขับ 

หมายถึง ความต้องการของผู้เรียนในบางสิ่งบางอย่าง จนนำไปสู่การสร้างแรงจูงใจให้ผู้เรียนเสาะหาหนทางในการตอบสนองต่อความต้องการเหล่านั้น 

2. Stimulus สิ่งเร้า

หมายถึง สิ่งที่เข้ามากระตุ้นให้ผู้เรียนมีปฏิกิริยาตอบสนองจนเกิดเป็นพฤติกรรม 

3. Response การตอบสนอง 

หมายถึง สิ่งที่ผู้เรียนแสดงออกมาเพื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้าผ่านพฤติกรรม

4. Reinforcement การเสริมแรง

หมายถึง สิ่งที่เป็นตัวแปรสำคัญในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้เรียน ซึ่งมีทั้งการเสริมแรงทางบวกและเสริมแรงทางลบ

• เสริมแรงทางบวก เช่น เสริมแรงด้วยสิ่งของ เช่น ดาวหรือเบี้ย ด้วยการจัดกิจกรรมให้นักเรียนจับฉลากที่มีตัวเลขและนำไปใช้ในการแลกของใช้ เช่น ดินสอ ขนม สมุด 
• แรงเสริมทางลบ เช่น การลงโทษ

อย่างไรก็ตามเพียงแค่การใช้การจัดการเรียนรู้โดยอิงจากทฤษฎีของนักจิตวิทยาพฤติกรรมนิยมอาจยังไม่เพียงพอที่จะช่วยให้ผู้เรียนมีกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ คุณครูและโรงเรียนต้องมีบทบาทสำคัญในการเข้ามามีส่วนร่วม ทั้งในการจัดการเรียนการสอน หลักสูตร หรือแม้กระทั่งการสร้างบรรยากาศที่ดีและเหมาะสมต่อการเรียนรู้ โดยเฉพาะการจัดห้องเรียนเองก็ถือเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญ

แล้วจะจัดห้องเรียนอย่างไรให้มีประสิทธิภาพ

คุณครูสามารถจัดห้องเรียนอย่างมีประสิทธิภาพโดยคำนึงถึง สิ่งต่อไปนี้

• ปรับเปลี่ยนที่นั่งให้เหมาะสมกับบทเรียน เช่น การอภิปรายหรือออกความคิดเห็น ควรจัดที่นั่งให้มีลักษณะเป็นวงกลม เพื่อให้ผู้เรียนมีโอกาสได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้เรียนคนอื่น ๆ ได้ 
• บรรยากาศในห้องเรียนต้องน่าเรียน
• เปิดโอกาสให้นักเรียนมีสิทธิ์ในการอภิปรายกฎระเบียบต่าง ๆ ทั้งที่โรงเรียนตั้งขึ้นและกฎระเบียบภายในห้อง
• ส่งเสริมให้นักเรียนมีกิจกรรมอย่างสม่ำเสมอ การว่างงาน เป็นสาเหตุหนึ่งที่ส่งผลทำให้ผู้เรียนมีพฤติกรรมในทางที่ผิด ดังนั้นคุณครูจำเป็นต้องมีการจัดกิจกรรมที่ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมและทำได้ต่อเนื่อง
• ตระหนักถึงหน้าที่ของตนเอง การจัดการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพได้นั้น ขึ้นอยู่กับคุณครูเป็นหัวใจสำคัญ หากครูไม่เข้าใจและตระหนักรู้ถึงพฤติกรรมต่าง ๆ ของผู้เรียนในห้องเรียน ณ เวลาต่าง ๆ ก็อาจส่งผลทำให้เกิดการปล่อยปละละเลยและนำมาซึ่งปัญหาตามมา ดังนั้นครูจึงมีหน้าที่สำคัญในการดูแลนักเรียนทั้งชั้นทุกชั่วโมง ทุกนาทีอย่างเท่าเทียม

อย่างไรก็ตามหลักจิตวิทยาการเรียนการสอนแบบพฤติกรรมนิยม ถือเป็นหนึ่งในทฤษฎีที่ได้รับความนิยมและนำมาใช้ในการปรับเปลี่ยนกระบวนการเรียนการสอน เพื่อให้ผู้เรียนเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ก็จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลาย ๆ ฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นตัวผู้เรียนหรือคุณครูผู้สอน