วิทยาศาสตร์เป็นความรู้ของสิ่งต่าง ๆ บนโลกใบนี้ไม่ว่าจะเกี่ยวข้องกับสิ่งมีชีวิตหรือไม่มีชีวิตก็ตาม นอกจากนี้ยังรวมถึงปรากฎการณ์ของจักรวาลด้วย นักวิทยาศาสตร์ได้ทำการคิดค้นประดิษฐ์อุปกรณ์มากมายเพื่ออำนวยความสะดวกต่อการดำเนินชีวิต รวมถึงคิดทฤษฎีหรือกฎให้สามารถนำมาใช้ประโยชน์อย่างอื่นได้ บทความนี้จะมากล่าวถึงกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ให้ทุกคนรู้จัก

วิทยาศาสตร์สำคัญหรือไม่

วิทยาศาสตร์มีความสำคัญอย่างมากต่อมนุษย์เพราะเป็นความรู้ที่ทุกคนต้องมีตั้งแต่เรื่องง่าย ๆ ไปจนถึงเรื่องยาก เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในการดำเนินชีวิตประจำวัน ระยะเวลาการใช้ชีวิตก็จะสั้นนักหากขาดความรู้และความระมัดระวัง ตัวอย่างเช่น ไม่รู้วิธีป้องกันการโดนไฟฟ้าช็อต นอกจากนี้ยังมีเรื่องอื่นอีกมากมาย สังเกตว่าตั้งแต่เราเกิดจนโต ทุกสิ่งที่เผชิญ หรือคำสอนของบิดา มารดา มีวิทยาศาสตร์เข้ามาข้องเกี่ยวด้วยตลอดโดยไม่รู้ตัว เช่น ไม่เสียบปลั๊กตอนเปียกน้ำ ถือด้ามจับหม้อเพื่อป้องกันการโดนลวกขณะทำอาหาร เพราะด้ามจับคือฉนวนความร้อน การใส่รองเท้าผ้าใบมีปุ่มเพื่อเพิ่มแรงเสียดทาน นั่นก็เพื่อไม่ให้ลื่นไหลจนได้รับบาดเจ็บ

กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ มีอะไรบ้าง

สำหรับกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จะเป็นขั้นตอนการดำเนินงานเพื่อค้นคว้าศึกษาข้อมูล โดยสามารถกล่าวได้ดังต่อไปนี้

• กำหนดปัญหา

เป็นการตั้งคำถามซึ่งก็คือจุดเริ่มต้นที่นำไปสู่ขั้นตอนต่อไป คำถามสำหรับการวิจัยที่ดีต้องนิยมและกำหนดปัญหาให้ชัดเจน มีทั้งคำถามหลัก และคำถามรอง บางงานมีสองอย่าง ขณะที่งานบางชิ้นมีคำถามหลักอย่างเดียว

• ตั้งสมมุติฐาน

คือการจำกัดความ ข้อเสนอ หรือแนวคิด เกี่ยวกับเรื่องหนึ่งเรื่องใดอันเพื่อพิสูจน์ คัดค้าน หรือสนับสนุนแนวคิดนั้น ๆ ด้วยการนำเหตุผลจากการศึกษามารองรับ การตั้งสมมติฐานต้องชัดเจน คาดการณ์ความเป็นไปได้แล้วหาคำตอบด้วยตัวเอง

• พิสูจน์สมมุติฐาน

กำหนดวิธีวัดตัวแปร แล้วศึกษารวบรวมข้อมูลของตัวแปรโดยวิจัยให้เหมาะกับแต่ละชนิดของข้อมูล จากนั้นใช้เทคนิคด้านสถิติให้เหมาะกับการวิเคราะห์ข้อมูลที่เป็นผลจากการศึกษาวิจัย

• สรุปผล

เมื่อนำสถิติที่เหมาะสมมาใช้วิเคราะห์ข้อมูลเรียบร้อยแล้ว ขั้นสุดท้ายคือการสรุปผล โดยเป็นข้อสรุปจากการศึกษาวิเคราะห์ทั้งหมดมาค้านหรือสนับสนุนสมมุติฐานซึ่งตั้งเอาไว้ในขั้นตอนที่สอง หากสอดคล้องกันก็จะเป็นการสนับสนุนกับสมมติฐาน ถ้าไม่สอดคล้องก็ต้องตั้งหรือพิสูจน์ใหม่อีกรอบ

จะเห็นจากที่กล่าวมาข้างต้นนี้ก็ทำให้เหล่าผู้อ่านทั้งหลายรู้ว่ากระบวนการทางวิทยาศาสตร์มีขั้นตอนอย่างไรบ้าง ซึ่งทุกคนสามารถทำได้ตั้งแต่ขั้นตอนแรกถึงขั้นสุดท้าย เพียงแต่ต้องอาศัยความพยายามและอดทนกว่าจะได้ข้อมูลมารองรับสมมุติฐาน บางคนผ่านการตั้งและพิสูจน์ซ้ำไปเรื่อย ๆ แล้วนี่ก็คือขั้นตอนหรือกระบวนการที่นักวิทยาศาสตร์ทุกคนใช้